Sofa tân cổ điển phòng khách: 8 điểm phân biệt gỗ chạm thật, hoa văn nhựa đúc và lớp mạ dễ bong

Một người mua ở Hồ Nam (Trung Quốc) trả 26.275 tệ cho bốn bộ sofa quảng cáo là da thật kiểu Ý, phần tiếp xúc ghi là da bò lớp trên. Gửi kiểm định, kết quả khác lời quảng cáo; tòa buộc cửa hàng hoàn tiền cộng bồi thường gấp ba, tổng cộng 105.100 tệ.

Vụ đó là sofa da kiểu Ý, không phải sofa tân cổ điển phòng khách, nhưng cái bẫy giống nhau: thứ ghi trên giấy quảng cáo chưa chắc là thứ nằm trong chiếc ghế. Ngay nhãn "genuine leather" hay "100% leather" cũng không cho biết loại da, thậm chí không chắc là da; trong một vụ cơ quan ACCC của Úc xử lý, ghế "bonded leather" chỉ có khoảng 10% da (CHOICE). Sofa tân cổ điển có bốn chỗ như thế: hoa văn, lớp vàng, nhãn da bò và hàng nút chần. Bài này cho bạn tám thứ cầm tay kiểm được, để biết phần giá chênh giữa hai bộ ghế trông gần y hệt nhau nằm ở đâu.

Phép thử 30 giây ở showroom (xin phép nhân viên trước): ngồi phịch xuống mép ghế ba lần và lắng nghe; nhấc một góc ghế lên; lật gầm ghế nhìn thanh khung. Khung tốt im lặng, không vặn xoắn, thanh gỗ dày. Không cần dụng cụ.

Sofa tân cổ điển phòng khách hiện đại khác cổ điển hoàng gia thế nào?

Sofa tân cổ điển giữ dáng đồ nội thất châu Âu thế kỷ 18 (tay cuộn, chân tiện, khung gỗ lộ viền) nhưng bớt chạm khắc và dát vàng; sofa cổ điển hoàng gia thì dày chạm khắc hơn. Bạn trả tiền cho khung, lớp bọc và tay nghề, không phải số hoa văn. (Cách dùng từ của bài này.)

Theo Wikipedia, neoclassicism bắt đầu khoảng năm 1760 như một phản ứng chống lối trang trí rococo, chuộng sự giản dị và đối xứng theo mẫu Hy Lạp, La Mã. Kiểu Louis XVI (từ năm 1774) là giai đoạn đầu của tân cổ điển Pháp, dù đồ gỗ thời đầu vẫn có chạm khắc dát vàng. Kiểu Empire (khoảng 1799–1815) nhấn mạnh đối xứng, dùng gỗ gụ và chi tiết đồng mạ vàng. Càng ít chi tiết, theo chúng tôi, càng cần vật liệu và tay nghề thật, vì không còn hoa văn nào che lỗi. Phần phối màu có trong bài chọn màu sofa cho phòng khách.

Bảng tóm tắt 8 điểm cần kiểm

Phiếu 8 câu hỏi của Gia Công Sofa: chụp màn hình mang vào showroom

Trước khi cả nhà đi xem ghế dịp dọn nhà hay sắp Tết, chụp màn hình phiếu này. Đây là cách chúng tôi đọc một chiếc ghế: bằng số đo và phép thử cầm tay, không bằng tính từ.

1. Hoa văn chạm tay, chạm máy hay đúc khuôn? Cho xem ảnh công đoạn.
2. Khung gỗ gì, thanh dày bao nhiêu cm, đã sấy, chống mối chưa?
3. Mối nối bằng vít, chốt gỗ, ke góc, hay chỉ bắn ghim?
4. Lớp vàng là PVD, lá dát hay sơn nhũ, nền kim loại là gì?
5. Loại da nào, phủ toàn bộ hay chỉ mặt ngồi? Ghi vào hợp đồng.
6. Vải có báo cáo Martindale bao nhiêu vòng?
7. Nút chần neo vào khung hay khâu vào mút?
8. Kích thước, trọng lượng đóng gói, tháo được không, nước sản xuất, bảo hành những phần nào?

1. Gỗ chạm tay hay hoa văn nhựa đúc dán lên: soi sườn và mặt khuất

Hoa văn khiến sofa tân cổ điển trông sang, và là nơi giá chênh nhiều nhất. Gỗ chạm tay mất công thợ; hoa văn PU hoặc nhựa đúc khuôn rồi dán lên thì nhanh và rẻ. Vấn đề là bán cái này với giá cái kia.

Vì sao quan trọng: 1stDibs chỉ ra dấu hiệu gỗ chạm tay là những vết dụng cụ nhỏ và vài chỗ lệch nhẹ ở đường cong, đồng thời thừa nhận đôi khi rất khó phân biệt với gia công máy. Đúc khuôn dùng khuôn hai nửa; theo Wikipedia, chỗ hai nửa ghép lại gọi là parting line, nơi vật liệu thừa có thể thành một đường gờ mỏng trên sản phẩm. Vì thế hoa văn đúc có thể mang đường gờ ở chỗ ghép khuôn, trừ khi đã được mài sạch.

Ở nhà Việt: Lời quảng cáo "chạm khắc tinh xảo" đi kèm ảnh đẹp dưới đèn showroom, mà ảnh không cho thấy đường gờ ghép khuôn. Vì vậy có ba khả năng chứ không hai: chạm tay, chạm máy, đúc khuôn.

Phép thử: Soi phần sườn, mặt khuất và đáy của hoa văn dưới ánh sáng tự nhiên. Thấy đường gờ nổi chạy dọc giữa cánh hoa, hoặc hai bên tay ghế giống nhau từng chi tiết: nhiều khả năng là đúc. Nhưng không thấy đường gờ cũng chưa chứng minh là chạm tay, vì đường gờ có thể đã bị mài đi. Hãy hỏi ảnh công đoạn, xem mặt sau, rồi hỏi thẳng: "Phần này chạm tay, chạm máy hay đúc?" Hoa văn đúc không sai; chỉ cần giá phản ánh đúng thứ bạn nhận.

2. Loại gỗ khung và cách kiểm tra mộng: im lặng là dấu hiệu tốt

Khung bị che kín sau lớp bọc, nên dễ bị bớt xén nhất. House of Chesterfield, nhà sản xuất sofa Chesterfield ở châu Âu, cảnh báo vẻ ngoài của khung có thể đánh lừa; Harvey Norman Singapore, một nhà bán lẻ, cũng liệt kê các kiểu mối nối chắc.

Vì sao quan trọng: Theo House of Chesterfield, thanh khung dày từ khoảng 4 cm trở lên là dấu hiệu tốt (không phải ngưỡng bắt buộc). Gỗ dẻ gai (beech) là chuẩn thông dụng nhờ độ đặc và khả năng chịu va đập; gỗ sồi cứng và nặng hơn, thuộc nhóm cao cấp. Khung rẻ hay dùng ván sợi MDF (dễ cong hoặc nứt khi ẩm) hoặc ván ép mỏng. Mối nối tốt dùng vít kèm chốt gỗ và ke góc kim loại (House of Chesterfield); Harvey Norman Singapore xếp mộng đục (mortise and tenon) vào nhóm mối nối chắc nhất và coi gỗ cứng sấy lò là vật liệu khung tốt. Khung chỉ bắn ghim sẽ lỏng dần và sinh tiếng kêu.

Ở nhà Việt: Rủi ro lớn của khung gỗ ở nước mình là ẩm: gỗ chưa sấy kỹ dễ cong vênh, nứt mộng qua mùa nồm hoặc mùa mưa. Hãy hỏi gỗ gì, đã sấy và chống mối mọt chưa, và ke, vít có chống gỉ không nếu nhà gần biển.

Phép thử: Làm phép thử 30 giây ở đầu bài, rồi lật gầm: khung gỗ để mộc hoặc chỉ lau dầu là dấu hiệu tốt (theo nguồn, với khung dẻ gai). Ghế nặng thường có khung gỗ đặc, nhưng mút cũng nặng, nên cân nặng chỉ là dấu hiệu.

3. Mạ vàng, dát vàng hay sơn nhũ: loại nào bong trong nồm

"Vàng" trên sofa tân cổ điển có ít nhất ba cách làm. Chân và viền kim loại thường là inox hoặc đồng thau mạ PVD. Khung gỗ chạm thường không mạ PVD được, vì PVD là lớp phủ trong buồng chân không áp lên kim loại; lớp vàng ở đó là lá vàng dát hoặc sơn nhũ rẻ hơn (chiếc sofa Louis XVI ở ảnh mục phong cách phía trên là đồ gỗ chạm dát vàng, "gilded", kiểu này).

Vì sao quan trọng: Một nhà gia công mạ (LEM Galvanica) cho biết lớp PVD thường đạt độ cứng khoảng 1.500–3.000 HV (thang Vickers, số càng cao càng khó trầy), kháng trầy tốt và giữ màu ổn định dưới tiếp xúc lâu dài. Đây là nguồn của bên bán dịch vụ, nên hãy coi là chỉ dẫn chứ không phải cam kết. Chúng tôi không tìm được số liệu độ bền cho sơn nhũ; nó chỉ là một màng sơn, trầy hoặc phai thì phải sơn lại, nên hãy tự thử.

Ở nhà Việt: Mùa nồm, khăn ẩm lau chân ghế, gần biển thêm hơi muối: lớp hoàn thiện bị thử mỗi ngày. Sắt mạ mà lớp mạ trầy thì chỗ trầy là điểm gỉ bắt đầu.

Phép thử: Ở chỗ khuất như mặt trong chân hoặc đáy, cào nhẹ bằng móng tay rồi lau bằng khăn ẩm: màu không được bay hay để lại vệt vàng trên khăn. Xin phép nhân viên trước, và đừng cào mạnh vào hàng trưng bày. Hỏi thêm: bị trầy thì dặm lại được không.

4. Da bò thật hay PU trên nhãn da bò: câu hỏi quyết định giá

Quay lại vụ ở Hồ Nam. Theo 华声在线, quảng cáo ghi bề mặt ghế là da bò lớp trên (top-grain), nhân viên tư vấn xác nhận như vậy; kiểm định sau đó cho kết quả khác. Tòa coi lời quảng cáo và lời tư vấn không khớp hàng giao là gian dối, áp dụng bồi thường gấp ba, và căn cứ vào đơn hàng, chứng từ thanh toán dù không có hợp đồng riêng.

Vì sao quan trọng: Tổ chức người tiêu dùng CHOICE (Úc) cảnh báo các nhãn như "cow hide leather", "genuine leather" hay "100% leather" không cho biết loại da. "Bonded leather" (da ép) về kỹ thuật không phải da. Có bộ chỉ bọc da ở phần tiếp xúc (mặt ngồi, tay vịn), còn hông và lưng là vật liệu giả da. Da thật có các hạng: full grain (nguyên lớp ngoài, bền nhất), top grain (đã mài mặt), split (lớp dưới, mong manh, rẻ nhất). Theo CHOICE, "corrected grain" là da đã được dập vân nhân tạo lên bề mặt để trông như da nguyên.

Ở nhà Việt: "Da bò" chỉ cho biết con vật, không cho biết hạng da. Đọc kèm bài về các loại da bọc sofa và bài về da công nghiệp PU, PVC để biết lớp phủ nhựa bong thế nào khi nồm ẩm.

Phép thử: Hỏi ba câu và xin trả lời bằng văn bản: loại da gì (full grain, top grain, split hay dập vân), da phủ toàn bộ hay chỉ mặt ngồi, và bảo hành bao lâu cho phần nào. Nhờ nhân viên chỉ rõ đâu là da, đâu là vật liệu khác ở mặt ngồi, tay vịn, hông và lưng. Một chuyên gia nội thất Úc nói với CHOICE rằng da thật hay da dập vân hầu như không bong, nhất là sáu tháng đầu; bong sớm nghĩa là thuộc da rất tệ hoặc đó không phải da.

5. Vải gấm, nhung: hỏi số vòng Martindale và độ bền màu

The Original Chair Company, nhà làm sofa ở Scotland, nhận xét: lanh hoặc len để lộ dáng khung, còn gấm hoặc nhung biến cùng khung ấy thành món trang trí hơn.

Vì sao quan trọng: Độ bền chà xát của vải được đo bằng số vòng Martindale (máy chà vải cho tới khi mòn). Theo hướng dẫn của Ian Mankin, vải trên khoảng 15.000 vòng nhìn chung dùng bọc nội thất được; 15.000–25.000 là mức gia dụng thông thường; 25.000–35.000 là mức gia dụng nặng và thương mại nhẹ; từ 30.000 trở lên hợp dùng thương mại. Cùng hướng dẫn ghi rằng nhung và len khá bền nhưng không hợp chỗ đi lại nhiều trừ khi bạn chịu giặt khô thường xuyên, và màu tối dễ phai khi nắng chiếu.

Ở nhà Việt: Nhung dày thường ngồi nóng hơn vải mỏng; phòng khách ít điều hòa, có nắng chiều thì nên chọn tông trung bình. Có trẻ nhỏ hoặc thú cưng, xem thêm bài nên chọn sofa chất liệu gì và chọn vải đã thử mài mòn.

Phép thử: Xin báo cáo Martindale của đúng loại vải đang bọc (không phải của một mẫu "tương tự"); nguồn xem 15.000–25.000 vòng là đủ cho gia đình dùng thông thường; nhà có trẻ nhỏ, thú cưng, chúng tôi khuyên chọn từ 25.000 vòng trở lên (đây là ý kiến của chúng tôi, không phải số của nguồn). Rồi lấy khăn trắng ẩm lau thử chỗ khuất: dính màu ra khăn nghĩa là độ bền màu kém.

6. Chần nút kiểu Chesterfield: nút chắc hay chỉ dán

Chần nút sâu là chữ ký của sofa Chesterfield, và dễ "làm màu" nhất, vì chỉ cần khâu nút nổi trên mặt là nhìn đã giống.

Vì sao quan trọng: Một nhà làm Chesterfield (Crafters and Weavers) mô tả nút đúng chuẩn được kéo xuyên da và neo vào khung, khác với khâu bề mặt, thứ họ không coi là chần nút thật. Phép thử của họ: ấn tay vào sofa, nút phải giữ nguyên dáng. Đây là blog của nhà sản xuất, nên là góc nhìn của người làm hàng.

Ở nhà Việt: Nếp lõm quanh mỗi nút là chỗ da bị gập và kéo căng nhiều nhất, nên với da công nghiệp gặp nồm ẩm, đây là nơi lộ lỗi sớm nhất (xem mục 4).

Phép thử: Ấn lòng bàn tay vào giữa cụm nút rồi thả: nếp lõm đều, sâu, nút không xô lệch. Nhìn gầm ghế xem dây kéo nút có tới khung không.

7. Kích thước và trọng lượng: có lên được chung cư

Bạn đã đo cửa thang máy chưa? Hình dung (giả định) bộ sofa văng liền khối đến ngày giao mới thấy không lọt cửa thang máy hay góc cầu thang. Sofa tân cổ điển có tay cuộn dày, lưng cao và khung chạm nổi, nên chiếm nhiều chỗ hơn sofa dáng phẳng.

Vì sao quan trọng: Khi ghế không lọt, chỉ còn ba đường: trả hàng, tháo tay hoặc lưng (nếu khung cho phép), hoặc cẩu qua cửa sổ. Cả ba đều tốn tiền, nên hãy thỏa thuận trước ai chịu phí.

Ở nhà Việt: Chung cư và nhà phố hẹp có cửa thang máy, hành lang và cầu thang giới hạn. Theo bài kích thước sofa (tổng hợp từ nhiều nguồn, trong đó có Which? của Anh), sofa 3 chỗ phổ biến dài khoảng 180–220 cm, và tay vịn lấy đi nhiều chỗ ngồi, nên với tay cuộn dày, mặt ngồi còn ít hơn nhiều so với con số trên catalogue. Bài chọn sofa cho phòng khách nhỏ giúp bạn tính chỗ ngồi.

Phép thử: Trước khi đặt, hãy đo: chiều rộng cửa chính, cửa thang máy, hành lang và các góc rẽ. Rồi hỏi người bán: kích thước khi đóng gói là bao nhiêu, nặng bao nhiêu kg, tay và lưng có tháo được không, và phí vận chuyển lên lầu đã nằm trong báo giá chưa. Cân nặng cao có thể do khung gỗ đặc hoặc mút dày, nên đừng suy ngược từ con số này.

8. Bảo hành phần chạm, phần mạ bằng văn bản

Sofa tân cổ điển có nhiều phần có thể hỏng: khung, nệm, da hoặc vải, lớp mạ, phần chạm, nút chần. "Bảo hành dài hạn" không cho biết phần nào được bảo hành.

Vì sao quan trọng: CHOICE khuyên hỏi bảo hành bao lâu, bao gồm những phần nào, và nhận câu trả lời bằng văn bản. Vụ ở Hồ Nam cho thấy giá trị của giấy tờ: người mua thắng nhờ đơn hàng, chứng từ thanh toán, lời quảng cáo và lời tư vấn làm bằng chứng. Vì vậy hãy chụp ảnh quảng cáo, lưu tin nhắn tư vấn và giữ hóa đơn.

Ở nhà Việt: Chữ "nhập khẩu" cũng chỉ là lời quảng cáo cho tới khi nó nằm trong giấy tờ: hãy hỏi nước sản xuất và ghi vào hợp đồng, cùng với loại da, loại gỗ. Ở Gia Công Sofa, bảo hành khung và nệm là 10 năm, điều khoản ghi trên phiếu bảo hành, và báo giá được đưa trước khi thi công, không phí ẩn. Với bất kỳ nơi nào, hãy hỏi riêng phần chạm, phần mạ, lớp da hay vải có nằm trong phiếu không. Nếu muốn biết xưởng đóng khung thế nào, xem trang xưởng sản xuất sofa ở Đà Nẵng.

Phép thử: Xin phiếu bảo hành mẫu trước khi đặt cọc, và gạch chân những phần ghi "không bảo hành". Khung tốt mà lớp bọc xuống cấp thì vẫn bọc lại được; xem bài có nên bọc lại ghế sofa. Còn phân vân da hay nỉ, có bài so sánh sofa da và nỉ.

Kết luận: đừng trả tiền cho thứ bạn chưa kiểm được

Sofa tân cổ điển đáng tiền khi những thứ bạn không nhìn thấy cũng tốt như những thứ bạn nhìn thấy. Hãy mang phiếu 8 câu hỏi ở trên, làm phép thử 30 giây ở đầu bài và xin mọi câu trả lời bằng văn bản.