Nên mua sofa hay bàn ghế gỗ? So sánh 8 tiêu chí để cả nhà cùng chốt

Bố mẹ muốn bộ gỗ, con muốn sofa, và cả nhà đang cãi sai câu hỏi. Với câu hỏi nên mua sofa hay bàn ghế gỗ, điều cần hỏi là: khi ông bà đã ngồi xuống, mặt ngồi cao bao nhiêu?

Tình huống giả định: cả nhà chốt bộ sofa vải êm nhất showroom. Tối đầu tiên, ông ngồi xuống là lún; lúc đứng dậy, ông chống hai tay, đẩy hai ba lần mới lên được rồi khen ghế đẹp. Hôm sau, ông quay lại chiếc ghế gỗ cũ cạnh cửa sổ.

Sofa bán sẵn có mặt ngồi cao khoảng 38–45 cm tùy nguồn (Re:CENO, Nhật: 38–40 cm; Wedler Living, Đức: 42–45 cm). Tài liệu về ghế cho người cao tuổi tính chiều cao ở nệm đã bị nén và dẫn mốc khoảng 43 cm: nệm càng êm, số trên giấy càng khác số lúc ông bà ngồi.

Trả lời nhanh: nên chọn sofa hay bàn ghế gỗ?

Chọn theo người ngồi nhiều nhất, không theo vật liệu. Ông bà nên thử quanh mốc 43 cm khi có người ngồi, không cao hơn khoeo chân (từ sàn tới nếp gấp sau gối), có tay vịn; người nằm xem TV cần mặt sâu từ 50 cm. Một ghế hiếm khi đạt cả hai, nên chia hai nhóm ghế.

Điều ngược đời: những thứ làm ghế êm khi ngồi lâu (mặt thấp, ngả lưng) lại chính là thứ làm đứng dậy khó hơn (tổng quan trong Blackler và cộng sự, 2018).

Phiếu 3 số của Gia Công Sofa (biên tập tổng hợp từ Blackler và Re:CENO). Lần tới thấy ông bà chống tay đứng dậy, hãy đo chiếc ghế đó:

1. Cao mặt ngồi khi có người ngồi: nên thử quanh 43 cm cho nhà có người cao tuổi (47 cm nếu kê chân), tính bằng cao khung cộng độ dày nệm đã lún. Chân ông bà phải chạm sàn hoặc bệ kê; Wedler Living gợi ý 40–42 cm cho người dưới 1,65 m.
2. Sâu mặt ngồi: 38–48 cm theo tiêu chuẩn Úc cho ghế có chiều cao cố định; từ 50 cm nếu muốn nằm xem TV.
3. Tay vịn: cao khoảng 25 cm trên mặt ngồi để chống tay đứng dậy (theo các nghiên cứu Blackler dẫn); hay gối đầu lên tay vịn xem TV thì thấp khoảng 10 cm (lời một hãng Hàn Quốc). Độ sâu và tay vịn đều có hai mức đối nhau, nên một ghế khó phục vụ cả hai nhóm.

Chụp Phiếu này gửi nhóm Zalo gia đình trước khi đi xem ghế.

Nên mua sofa hay bàn ghế gỗ: bảng so sánh 8 tiêu chí

Bảng này để chụp màn hình gửi người nhà. "Sofa" là loại bọc kín, nệm cố định; "bàn ghế gỗ" là bộ ghế lộ khung gỗ, mặt cứng hoặc đệm mỏng. Cột cuối là nhận định của biên tập, không phải kết luận của nguồn nào.

Ngồi lâu, nằm xem TV: sofa hay ghế gỗ êm hơn?

Sofa êm hơn khi ngồi hoặc nằm hàng giờ, nhờ mặt ngồi sâu và nệm lún nhẹ. Bộ ghế gỗ mặt cứng chỉ ngồi lâu được khi có đệm lót đủ dày. Với người nằm xem TV, độ sâu mặt ngồi là con số quyết định.

Re:CENO, hãng bán sofa, ghi mặt ngồi trung bình sâu khoảng 50 cm; nằm duỗi chân cần từ 50 cm, ngồi xếp bằng cần từ 60 cm. Bộ gỗ không đệm yếu ở mặt cứng chứ không phải ở chất liệu: nhân viên viện dưỡng lão ở Úc nói nệm quá cứng thì người ngồi đau mông (Blackler và cộng sự, 2018). Về độ dày nệm, xem nệm sofa dày bao nhiêu.

Ông bà đứng dậy: chiều cao mặt ngồi quan trọng hơn vật liệu

Người cao tuổi dễ đứng dậy nhất từ ghế mặt ngồi đủ cao (các tài liệu dẫn mốc khoảng 43 cm, đo ở nệm đã lún), có tay vịn và nệm chắc vừa. Gỗ hay sofa đều đạt được; ghế thấp và lún sâu là khó nhất.

Một nhà vật lý trị liệu trong nghiên cứu mô tả nệm êm "sụp xuống" khiến hông thấp hơn gối, mất lực bật. Suy luận của biên tập: chiếc sofa lún sâu đẹp trong cửa hàng có thể là chiếc ghế ông bà ngại ngồi (xem nên mua sofa mềm hay cứng).

Nhóm Blackler (Queensland, Úc) đo ghế ở hai viện dưỡng lão, phỏng vấn 19 cư dân cùng nhân viên. Cư dân, nhân viên và chuyên gia đều thích ghế cao hơn mốc khuyến nghị (ghế đo được cao khoảng 41–50,5 cm), nhưng nhiều cư dân ngồi xuống thì chân không chạm sàn. Các nghiên cứu họ dẫn coi chiều cao mặt ngồi là yếu tố quan trọng nhất để đứng dậy và đề xuất 43 cm, hoặc 47 cm nếu kê chân; mốc 43 cm cao hơn khoeo chân trung bình của phụ nữ Úc trên 65 tuổi (37,9 cm), chỉ hợp người trên mức trung vị. Cư dân luôn dùng tay vịn khi có. Mẫu chỉ 19 cư dân ở Úc, nên 43 cm là mốc để thử, không phải số cố định.

Ông bà thấp người thì hạ mốc 43 cm xuống để chân chạm sàn (suy luận của biên tập). Bài ghế sofa thư giãn cho người già có thêm các nguồn nhắm mặt ngồi cao hơn mốc này.

Phép thử đứng dậy (của biên tập, làm khi có người đứng cạnh):

1. Đo từ sàn tới mặt nệm khi ông bà đã ngồi.
2. Để ông bà tự đứng dậy, không ép nếu đang đau; phải thử nhiều lần mới đứng được là dấu hiệu ghế quá thấp (theo nghiên cứu Blackler).
3. Kiểm tra bàn chân chạm sàn và còn khe sau gối.

Đây là thông tin tham khảo, không thay lời khuyên của bác sĩ hay chuyên viên trị liệu.

Mùa nóng và mùa nồm: gỗ hay sofa dễ chịu hơn?

Chưa nguồn nào so trực tiếp gỗ với sofa về độ dễ chịu theo mùa; theo ước tính của biên tập, mùa nồm hai bên hòa vì cả hai đều cần hút ẩm. Ở khoảng 27 °C, gỗ để lâu trong không khí ẩm 90% dần cân bằng ở hàm lượng nước khoảng 20%, so với khoảng 9% khi không khí ẩm 50%.

Số trên lấy từ bảng độ ẩm cân bằng của gỗ (USDA Forest Products Laboratory, in trên Fine Woodworking): ở 80 °F (khoảng 27 °C), không khí ẩm 50% ứng với gỗ ẩm khoảng 9,1%, 90% ứng với khoảng 20,2% sau thời gian dài; một đợt nồm vài ngày chưa tới mức này (suy luận của biên tập). Nồm đặc trưng phía đông Bắc Bộ, thường tháng 2–4, độ ẩm 75–100% trong một đợt ở Hà Nội (Báo Pháp luật Việt Nam). Bảo tàng Lịch sử Florida (Mỹ) coi độ ẩm duy trì trên 70% là nguy cơ mốc và làm mềm keo, và nói vải, da cũng nở co theo ẩm; đó là hướng dẫn cho đồ gỗ bảo tàng, chỉ là mốc tham khảo.

Về cảm giác nóng, lạnh, chỉ có lời người bán (Re:CENO: vải hút ẩm tốt; một hãng Hàn Quốc: da mỏng dễ dính khi trời nóng; xem so sánh sofa da và nỉ), nên tự thử mẫu ghế 15 phút vào buổi trưa.

Phép thử ẩm kế (2 phút, của biên tập): đặt ẩm kế ở phòng khách vào sáng nồm hoặc ngày mưa dài; đọc từ 70% trở lên nhiều ngày liền thì bật điều hòa chế độ khô hoặc máy hút ẩm (theo Báo Pháp luật Việt Nam).

Mối mọt, thay nệm và độ bền: bộ nào dễ bảo trì hơn?

Bộ ghế gỗ dễ soi mối mọt vì mặt gỗ lộ ra, nhưng nhiều khung sofa cũng bằng gỗ, chỉ bị bọc kín. Khác biệt thật nằm ở chỗ sofa thay được mút và vỏ bọc, còn bộ gỗ hỏng ngay mặt gỗ thì phải sửa chính nó.

Texas A&M AgriLife Extension (Mỹ) cho biết mối gỗ khô sống trong gỗ khô, không cần tiếp xúc đất vì lấy nước từ chính gỗ, và có thể vào đồ nội thất, nên gỗ đã sấy kỹ cũng không miễn nhiễm (suy luận của biên tập). Dấu hiệu là hạt phân sáu cạnh dài khoảng 0,8 mm, rơi ra khi gõ nhẹ quanh các lỗ nhỏ trên gỗ; hãy soi dưới ghế và trong ngăn kéo, thấy thì nhờ đơn vị diệt mối chuyên nghiệp. Tài liệu viết cho Texas nên loài ở Việt Nam có thể khác; mối và mọt (bọ cánh cứng đục gỗ) là hai nhóm khác nhau, nên phép thử hạt phân chỉ áp dụng cho mối gỗ khô.

Với sofa, khung bị che nên khó soi: hãy hỏi khung làm bằng gì, và có bào nhẵn cả bốn mặt không; hãng Hàn Quốc nói trên cho rằng bào giúp thấy gỗ chưa khô, chỗ mục hoặc trứng côn trùng (lời người bán).

Giá và độ bền: bài này không đưa khoảng giá chung vì chưa có nguồn đáng tin; giá chênh rất rộng theo gỗ, vải hay da, khung và mút, và chưa nguồn nào so tuổi thọ hai loại. Re:CENO ghi sofa giá rẻ có thể xẹp sau 2–3 năm. Thay mút xẹp hoặc sửa khung: xưởng báo giá sau khảo sát. Riêng thay lớp bọc vải phổ thông theo form ghế hiện trạng của sofa băng 2–3 chỗ, giá tham khảo tại Gia Công Sofa Đà Nẵng từ 3.500.000đ/bộ (giá công bố, chưa phải báo giá cuối). Xem thêm mút sofa loại nào tốt và bọc lại ghế sofa bao nhiêu tiền.

Tiếp khách ngày Tết và phòng khách có bàn thờ

Ngày Tết, ghế rời nhẹ dễ thêm bớt chỗ, còn sofa êm hơn nhưng số chỗ cố định. Hình dung (cảnh giả định): mùng 2 Tết, chín người đến chúc. Re:CENO tính mỗi người khoảng 50–60 cm bề ngang, nên một băng dài 3 m xếp được 5–6 người, còn lại phải kê ghế rời. Suy luận của biên tập: ghế rời gọn hơn băng dài ở căn hộ nhỏ (xem cách chọn sofa cho phòng khách nhỏ), trừ khi bộ gỗ tự nhiên quá nặng để khuân.

Phòng khách có bàn thờ là chuyện niềm tin, không có số đo. Báo Pháp luật Việt Nam khuyên tránh để sofa hướng thẳng vào bàn thờ, nếu không đổi được thì dùng bình phong hoặc rèm, và nhắc phong thủy không phải ai cũng tin. VnExpress (2014) dẫn ông Nguyễn Mạnh Linh, Viện Quy hoạch & Kiến trúc Đô thị, Đại học Xây dựng: một số nhà xây mới vẫn đặt bàn thờ ngay phòng khách; ông đề nghị làm gian thờ riêng nếu có chỗ. Suy luận của biên tập: ghế rời xoay hướng dễ hơn sofa chữ L đã đóng, nên hãy chốt bố trí trước khi đặt đóng.

Phương án lai: khung gỗ kèm nệm rời

Phương án lai là khung cứng lộ ra, nệm ngồi và gối tựa rời (tiếng Việt hay gọi là sofa gỗ). Nó tách phần bền khỏi phần hay xẹp: nệm tháo ra hong khô riêng và thay riêng được, và độ dày nệm chỉnh được chiều cao mặt ngồi. Suy luận của biên tập: điều dung hòa ông bà với người nằm xem TV là chia hai nhóm ghế, khung nào cũng làm được; phương án lai chủ yếu thêm nệm thay riêng được, và không dung hòa được nồm vì khung gỗ vẫn chịu ẩm và mối mọt như bộ gỗ.

Gợi ý chia nhóm ghế: một hai ghế đơn khung gỗ, mặt cao và nông, có tay vịn cho ông bà, cạnh một băng sofa sâu để cả nhà nằm xem TV.

Gia Công Sofa nhận đóng sofa theo yêu cầu tại Đà Nẵng, với khung gỗ tự nhiên gia công theo form và mút chọn độ cứng, mềm; xưởng công bố bảo hành khung và nệm 10 năm (phạm vi theo điều khoản trên phiếu, nên hỏi rõ trường hợp mối mọt hoặc ẩm). Bạn hãy hỏi xưởng xem có làm được kiểu khung gỗ lộ kèm nệm rời không, và đưa Phiếu 3 số.

Nên dùng sofa hay ghế gỗ: chọn theo từng tình huống

Chọn sofa nếu:

• Cả nhà hay nằm xem TV, cần mặt sâu từ 50 cm.
• Ông bà đã có ghế riêng cao, có tay vịn, hoặc nhà không có người cao tuổi.
• Bạn muốn thay riêng mút hoặc vỏ bọc khi xẹp.

Chọn bàn ghế gỗ nếu:

• Ông bà là người ngồi chính: mặt khoảng 43 cm hoặc thấp hơn theo khoeo chân, tay vịn rõ.
• Nhà hay tiếp khách ngồi thẳng, cần ghế rời nhẹ, hoặc có bàn thờ cần xoay hướng.
• Bạn chịu soi khung gỗ đều đặn và thêm đệm lót.

Chọn lai nếu bạn muốn khung gỗ mà thay riêng được nệm: khung gỗ kèm nệm rời, chia hai nhóm ghế.

Chốt lại: đừng cãi nhau chuyện gỗ hay sofa. Hôm nay bạn làm được ngay một việc: đo mặt ngồi chiếc ghế ông bà đang dùng, lúc có người ngồi, rồi so với mốc 43 cm và khoeo chân của họ; biết đâu chiếc ghế gỗ cũ của họ đã đạt cả ba số trên Phiếu. Muốn xem toàn cảnh các loại, đọc sofa loại nào tốt nhất.