Sofa bị xẹp, lún phải làm sao? Chẩn đoán trong 5 phút: lỗi do mút, lò xo, đai hay khung

Đệm lông vũ xẹp thì vỗ vài cái là phồng, còn mút xẹp thì không phồng lại. Vì thế hai chiếc sofa bị xẹp ở giữa có thể hỏng ở hai bộ phận khác nhau, và nếu bạn nhét mút mới vào chiếc sai lỗi, chỗ lún vẫn còn nguyên sau khi tiền mút đã tiêu. Vậy ghế nhà bạn hỏng ở mút, đai, lò xo hay khung? Hai phép thử đầu mất khoảng 5 phút với hai tay và thước dây: tháo đệm ấn mặt đế, đặt đệm xuống sàn. Phép thử thứ ba là nhấc một góc ghế rồi nghe, cần thêm một người; chỉ khi mặt đế bị vải che mới phải lật ghế.

Ghế sofa bị lún, xẹp do đâu? Bốn bộ phận có thể là thủ phạm

Ghế sofa bị lún thường do một trong bốn bộ phận: mút (đệm ngồi xẹp, mất đàn hồi), đai thun (giãn hoặc đứt), lò xo zigzag (bung khỏi kẹp, gãy hoặc võng) và khung gỗ (nứt, lỏng mộng). Mỗi bộ phận để lại một dấu hiệu riêng khi bạn tháo đệm, ấn tay và nhấc ghế, nên hãy chẩn đoán trước rồi mới sửa.

Theo Re:CENO (Nhật), mút urethane (polyurethane) đã xẹp thì không tự hồi phục, còn đệm lông vũ chỉ lún vì lông dồn về một phía. Vì vậy, phân biệt "lún tạm" với "lún thật" là bước đầu tiên.

Chuẩn bị trước khi làm Phép thử 5 phút

Nhấc hết đệm ngồi và đệm lưng ra khỏi ghế. Nếu đệm dính liền với ghế, hãy lần tay dưới mép đệm: theo Thistlewood Farms, nhiều đệm "gắn cố định" vẫn có khóa kéo ẩn; nếu thật sự không tháo được, xem mục "Đệm không tháo được" sau Phép thử 2. Chuẩn bị thước dây và điện thoại để chụp chỗ lún.

Lưu ý an toàn: sofa nặng, hãy nhờ thêm một người giữ khi lật ghế; đeo găng và kính khi cắt vải lót đáy hay tháo ghim, vì sợi lò xo đang căng có thể bật ra làm đứt tay.

Phép thử 1: Tháo đệm, ấn mặt đế để thử đai và lò xo

Đặt lòng bàn tay lên mặt đế (lớp đai hoặc lò xo nằm dưới đệm) rồi ấn ở hai chỗ: giữa chiều sâu ghế và gần mép trước. Ấn đúng một điểm 5 lần liên tiếp, theo cách thử lò xo của blog yeinihome (Trung Quốc): mặt đế tốt hồi lại đều, không kêu, không sụt dần.

Cách đọc kết quả:

• Chùng như võng, sờ thấy dải đai lỏng hoặc đứt: đai thun đã mất đàn hồi.
• Ấn một điểm mà lún lan thành cả dải ngang ghế, hoặc có tiếng cót két: nghi lò xo zigzag. Theo yeinihome, loại lò xo này dễ võng cục bộ nếu khoảng cách thưa hoặc cố định lỏng.
• Mép trước lún sâu hơn hẳn phần giữa: nhiều khả năng nền đỡ hoặc khung phía trước đã yếu hơn.

Nếu mặt đế bị vải che và bạn không thấy gì, hãy lật ghế, kê trên hai chiếc ghế đẩu rồi tháo hoặc cắt vải lót đáy để nhìn trực tiếp (cách của Taskrabbit). Chụp ảnh trước khi tháo để biết lắp lại.

Phép thử 2: Đặt đệm xuống sàn để thử mút

Nếu đệm sofa bị xẹp, hãy đặt đệm nằm phẳng trên sàn, ngồi xổm cho mắt ngang mặt đệm và nhìn dọc. Nếu giữa đệm vẫn lõm trong khi không ai ngồi lên, mút là thủ phạm (cách chẩn đoán của Taskrabbit). Đo độ dày ở giữa và ở mép bằng thước dây: chênh càng nhiều thì mút càng xẹp. Nếu đệm phẳng mà đặt lại lên ghế vẫn lún, lỗi nằm bên dưới: quay về Phép thử 1.

Hình dung bạn thay mút mới cho cả ba đệm, nhét xong, ngồi thử: chỗ lún vẫn còn đó, vì thủ phạm là dải đai bên dưới. Tiền mút đã tiêu, ghế vẫn lún. Phép thử này tồn tại để tránh đúng kịch bản đó.

Đệm không tháo được hoặc chỉ lún lệch một bên: thử thế nào?

Nếu đệm dính liền với ghế, hãy ấn tay ở nhiều điểm và đo độ cao chỗ lún so với chỗ chắc; lún đều cả một dải ngang ghế thì nghi lớp bên dưới, chỉ lõm tròn một điểm thì nghi mút. Đây là cách suy luận của chúng tôi, chưa phải phép đo chuẩn.

Với ghế lún lệch một bên và đệm tháo được, hãy hoán đổi: đổi chỗ đệm lún sang vị trí còn chắc. Nếu vết lún đi theo đệm, mút của đệm đó đã xẹp. Nếu vết lún ở nguyên vị trí cũ dù đã đổi đệm, lỗi nằm ở đai, lò xo hoặc khung dưới chỗ đó. Sofa giường xem thêm sofa giường loại nào tốt.

Phép thử 3: Nhấc góc ghế và nghe tiếng để thử khung

Ngồi phịch xuống mép trước ghế vài lần và nghe: theo hãng sofa House of Chesterfield (Đức), mối nối chắc thì im lặng. Sau đó nhấc một góc ghế lên khỏi sàn: khung tốt không bị vặn và không phát ra tiếng cạch cạch. Khi khung nghi ngờ, lật ghế nhìn dưới đáy:

• Thanh khung dày từ khoảng 4 cm trở lên là dấu hiệu tốt theo hãng này; mỏng hơn thì dễ cong, nhưng đây là tiêu chí của một hãng sofa chứ không phải chuẩn chung.
• Mối nối chắc dùng vít, chốt gỗ và ke góc kim loại; khung chủ yếu chỉ bắn ghim hoặc đóng đinh dễ lỏng dần rồi kêu.
• Có thanh gỗ gãy, nứt hoặc ghế còn lún dù đã bỏ đệm: theo Designer Sofas 4U (Anh), đó là dấu hiệu lỗi cấu trúc và nên nhờ chuyên gia xem. Báo Pháp luật Việt Nam cũng xếp tiếng cót két khi ngồi vào nhóm dấu hiệu cấu trúc yếu, thường do lò xo.

Bảng đọc kết quả của Phép thử 5 phút

Chụp bảng của Phép thử 5 phút này gửi người nhà trước khi ai đó đi mua mút hay "đặt ván" cho ghế:

Cách sửa ghế sofa bị lún theo từng nguyên nhân

Đệm sofa bị lún do mút xẹp: từ chữa tạm đến thay lõi

Với phần lún nhẹ, làm theo thứ tự rẻ đến đắt: lật hoặc đổi chỗ các đệm với nhau, đập đệm cho tơi phần ruột bị nén, rồi thêm bông hoặc mút cắt vừa vào chỗ lõm (Taskrabbit). Nếu có khóa kéo ẩn, bạn lấy mút ra, bọc thêm bông xơ rồi nhét lại (Thistlewood Farms): vẫn chỉ là chữa tạm trên lõi mút đã mệt.

Lõm sâu thì phải thay lõi mút, và tỷ trọng quyết định bạn ngồi được bao lâu. Sekikagu (Nhật) coi mút urethane từ 30 kg/m³ trở lên là mức giữ được độ êm lâu. CushionFoamz (nhà bán mút của Mỹ) xếp theo mục đích dùng như bảng dưới; đây là ước tính của người bán, không phải phép đo chuẩn, chỉ để so sánh tương đối:

Hai điểm cần lưu ý: bảng chính cùng trang xếp mút 2,5 lb/ft³ cho ghế, băng ghế ở mức 5-7 năm, và mút HR 2,8 lb/ft³ cho mặt ngồi sofa ở mức 8-12 năm. Quy đổi lb/ft³ sang kg/m³ do chúng tôi tính (nhân với 16,02). Ở Việt Nam mút thường gọi theo mã D (D25, D40...); hãy hỏi xưởng con số kg/m³ thực của lõi đệm ngồi, đừng tự quy đổi từ mã. Cách chọn chi tiết xem mút sofa loại nào tốt và đệm sofa dày bao nhiêu.

Đai thun giãn hoặc đứt

Đai thun là các dải đàn hồi căng ngang khung để thay lò xo: Shimachu mô tả chúng nhẹ, êm, gọn và rẻ. Khi đai giãn, mặt đế chùng như võng dù mút còn tốt. El Taller de la Espuma (Tây Ban Nha) cho đai thun là loại êm và yên tĩnh nhất nhưng có thể kém bền hơn các hệ đỡ khác; với đai vải, họ lưu ý ghế sẽ kém thoải mái nếu đai không được chỉnh căng đúng.

Thay hoặc căng lại đai đòi hỏi lật ghế, mở vải lót đáy, căng đai đúng lực rồi bắn ghim lại. Nếu chưa làm lần nào, bạn nên để thợ bọc ghế làm.

Sửa lò xo ghế sofa zigzag bung, gãy hoặc võng

Lò xo zigzag là những sợi thép uốn lượn sóng căng từ trước ra sau khung, được móc vào kẹp trên thanh khung. Polster-Fischer (Đức) lưu ý kẹp kim loại bền hơn kẹp nhựa rẻ tiền; nên có lớp nỉ lót để sợi thép không bị mài mòn; và có thể thay từng sợi hoặc từng kẹp thay vì làm lại cả đế.

Việc cơ bản theo Taskrabbit, nếu bạn quyết tự làm:

1. Lật ghế, kê ngang hai chiếc ghế đẩu, rồi vặn chân ghế ra.
2. Gỡ ghim, mở vải lót đáy (nhớ chụp ảnh).
3. Móc lại các lò xo còn tốt đã bung khỏi kẹp; thay sợi giãn hoặc gãy bằng sợi mới cùng loại, móc vào kẹp.
4. Gia cố bằng dây thừng hoặc dây bọc giấy đan ngang qua các sợi lò xo, kéo căng, uốn đầu dây hình chữ Z rồi bắn ghim lên.
5. Bắn lại vải lót đáy và vặn chân vào.

Chỉ làm khi đã đọc lưu ý an toàn ở trên. Cần dừng tay và gọi thợ khi nhiều sợi cùng gãy, kẹp nhựa hỏng hàng loạt, hoặc thanh khung nơi móc lò xo đã nứt.

Khung sofa nứt, lỏng mộng

Với hư hại nhỏ, siết lại vít ở mộng lỏng và ke góc (miếng sắt chữ L bắt ở góc khung) là việc nhẹ. Taskrabbit hướng dẫn cắt bỏ đoạn gỗ hỏng, đo đúng khoảng trống rồi bắt vít đoạn gỗ mới cùng kích thước. Khung kim loại thường phải nhờ thợ chuyên nghiệp. Khung đã vặn rõ hoặc không còn vững thì câu hỏi chuyển sang "có đáng sửa không", xem phần quyết định bên dưới.

Kê ván dưới đệm sofa: mẹo tạm hay hại thêm?

Kê ván chỉ là mẹo tạm: tấm ván phẳng che được vết lõm của mặt đế yếu nhẹ khi đệm còn ổn, nhưng không sửa đai giãn, lò xo gãy hay khung nứt. Tệ hơn, nó làm bạn mất cảm giác lún, tức mất tín hiệu cho thấy bên dưới đang xuống cấp thêm.

Designer Sofas 4U nhấn mạnh không coi ván là giải pháp lâu dài; phần "mất tín hiệu cảnh báo" là nhận định của chúng tôi. Hãy dùng ván như phép thử rẻ, tháo ra được: đặt thử, ngồi vài ngày. Nếu ghế hết lún, nhiều khả năng mặt đế yếu, nhưng vẫn nên sửa đế chứ đừng ngồi lên ván lâu dài.

Khi nào thay mút, khi nào bọc lại toàn bộ?

Sửa còn đáng khi khung vững, vỏ bọc còn tốt và chỉ vài bộ phận hỏng (một dải đai, vài lò xo, lõi mút). Nếu nhiều lớp cùng hỏng, khung lung lay, ghế vừa sửa đã lún lại hoặc chi phí sửa gần bằng sofa mới, nên thay mút kèm bọc lại toàn bộ hoặc mua mới.

Các tiêu chí trên dựa trên Patricia's Polsterei (Áo) và Designer Sofas 4U (Anh). Nếu vỏ cũng đã sờn thì thay mút kèm bọc lại thường gọn hơn vá từng chỗ. Giá tham khảo tại Gia Công Sofa Đà Nẵng: bọc lại sofa băng 2-3 chỗ bằng vải phổ thông từ 3.500.000đ/bộ, với điều kiện giữ khung và mút còn tốt; đây chưa phải báo giá cuối. Thay mút xẹp và sửa khung được tính riêng, báo giá sau khảo sát; xưởng khảo sát tại nhà miễn phí trong khu vực Đà Nẵng và báo giá trước khi thi công. Muốn so sánh bọc lại với mua mới, đọc có nên bọc lại ghế sofa không và giá bọc lại ghế sofa; nếu muốn nhờ thợ xem tận nơi, bạn có thể xem dịch vụ bọc lại và sửa sofa tại nhà ở Đà Nẵng.

Vì sao sofa lún nhanh hơn, và ba thói quen giữ mặt ghế phẳng

• Ngồi một chỗ: hình dung nhà bạn có "chỗ của bố" hướng về tivi: chỗ đó sẽ lún trước. Sekikagu khuyên đổi chỗ ngồi để mòn không dồn vào một điểm, còn Wikitree (Hàn Quốc) khuyên xoay đệm ít nhất mỗi tháng một lần.
• Ngồi lên tay vịn, lưng tựa: Wikitree nhắc chúng không được làm để chịu cơ thể và có thể làm gãy khung gỗ bên trong. Theo nhận định của chúng tôi, nhà có trẻ hay nhảy trên ghế cần kiểm tra ghế thường hơn.
• Ẩm và nắng: Sekikagu khuyên tránh nắng trực tiếp, độ ẩm cao và gió lạnh thổi thẳng từ máy lạnh; Wikitree nêu độ ẩm 40-60% là lý tưởng. Ở miền Bắc mùa nồm hay Đà Nẵng mùa mưa gió biển, kim loại có thể gỉ nhanh hơn nên lò xo và kẹp dễ kêu hoặc yếu sớm: đây cũng là suy luận của chúng tôi, chưa có số đo.
• Khi thay mút: hỏi tỷ trọng lõi đệm ngồi bằng con số, không chỉ bằng chữ "mút cao cấp".

Tóm lại

Ghế sofa bị xẹp, lún chưa chắc cần thay mút: có khi là đai, lò xo hay khung, và mỗi bệnh có cách sửa riêng. Tối nay hãy làm trước một việc: tháo một đệm ngồi, đặt xuống sàn, ngồi xổm nhìn ngang. Nếu đệm phẳng, bạn đã loại được nghi phạm số một và chỉ còn phần bên dưới để kiểm tra.